Εισαγωγή από το κείμενο της ομιλίας του Γ. Κοντογιώργη στον Μυστρά (28.05.2023), με θέμα: «Η ταυτότητα ως σταθερά του ατομικού και του συλλογικού εν ελευθερία στην ελληνική διαχρονία», όπως περιλαμβάνεται στον νέο συλλογικό τόμο Χαρτογραφώντας την Βυζαντινή Διανόηση, που μόλις κυκλοφόρησε από το Ινστιτούτο Έρευνας Βυζαντινού Πολιτισμού (ΙΝΕΒΥΠ, 2025).
BYZANTINH_DIANOHSH_CONTOGIORGISΕίμαι πολύ συγκινημένος που βρίσκομαι σε αυτόν τον ιερό τόπο της ιστορίας. Ο Μυστράς συμβολίζει δύο μεγάλες στιγμές όχι μόνον της ελληνικής αλλά και της παγκόσμιας ιστορίας.
Το πρώτο μέρος αυτού του συμβολισμού έχει να κάνει με το γεγονός ότι εδώ στεγάσθηκε το μέρος του ελληνικού πνεύματος που στοχαζόταν πέραν της πνιγηρής ατμόσφαιρας που καλλιέργησε στην βασιλεύουσα η αδυναμία της ηγέτιδας τάξης να εναρμονισθεί με την δυναμική του Ελληνισμού με αποτέλεσμα να τον παγιδεύσει στο δίλημμα ποίον θα επιλέξει ως κατακτητή. Η Σχολή του Μυστρά, εδρασμένη στην ανθρωποκεντρική συλλογική σήμανση του Ελληνισμού, υπεδείκνυε ως δρόμο εξόδου από την κρίση την εσωτερική συνάρμοση του βυζαντινού κοσμοπολιτειακού συστήματος και ουσιωδώς του κράτους έτσι, ώστε να αντλήσει από αυτό την δύναμη να ανταπεξέλθει στην πολυσήμαντη εξωτερική απειλή.
Ο άλλος συμβολισμός του Μυστρά έγκειται στο αδήριτο γεγονός ότι οι πνευματικοί ταγοί της ομώνυμης σχολής με την παρουσία τους στις ιταλικές πόλεις έδωσαν ένα καίριο λάκτισμα στην πνευματική αναγέννηση της Εσπερίας. Ευτυχής συγκυρία υπήρξε η σύνοδος της Φλωρεντίας-Φερράρας που έφερε λίγο πριν από την Άλωση τον πνευματικό κόσμο του Βυζαντίου στην Ιταλία.
Θα αναφερθώ σε ένα θέμα μέσα από το οποίο θα σκιαγραφήσω ένα διαφορετικό ελληνικό κόσμο, με αιχμή του δόρατος ένα άλλο Βυζάντιο, το οποίον, μολονότι αγνοεί η νεωτερική επιστήμη, συμπυκνώνει μία κρίσιμη διερώτηση, που υπό διαφορετικές συνθήκες θα έπρεπε να βρίσκεται στον κορμό του ενδιαφέροντος: πως το παρελθόν και συγκεκριμένα το ελληνικό παρελθόν μπορεί να γίνει πηγή, εφαλτήριο στοχασμού για την κατανόηση του παρόντος και της κατεύθυνσης του μέλλοντος της εποχής μας.
Θα διαπιστώσουμε ότι η απάντηση στην διερώτηση αυτή προκύπτει ακόμη και μέσα από την πραγμάτευση ειδικότερων θεμάτων, όπως το ζήτημα της ταυτότητας, της ατομικής και της συλλογικής, σε μία ανθρωποκεντρική κοινωνία. Την συλλογική αυτή ταυτότητα η εποχή μας την ορίζει δυνάμει της εννοίας του Έθνους, ενώ ο ελληνικός κόσμος την απέδιδε με τον όρο του Γένους.
Η προσέγγισή μου θα φανερώσει, ελπίζω, ποια είναι η διαφορά μεταξύ του ελληνικού κόσμου και της εποχής μας στο ζήτημα των ταυτοτήτων και δι’αυτής της αποστάσεως που τις χωρίζει εξ επόψεως εξελικτικής βιολογίας. Σπεύδω να ευκρινίσω εξ αρχής ότι ο Ελληνισμός εξαντλεί ιστορικά την εξελικτική βιολογία του κοινωνικού ανθρώπου στο περιβάλλον του ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος, εν αντιθέσει προς τον κόσμο της νεοτερικότητας, που διαθέτει ελάχιστο ιστορικό/εξελικτικό βάθος.
Πατήστε για λήψη
Δείτε την ομιλία:
https://contogeorgis.gr/g-kontogiorgis-i-taftotita-os-stathera-tou-atomikou-kai-tou-syllogikou-en-eleftheria-stin-elliniki-diachronia/
- Διατηρείται το δικαίωμα αναδημοσιεύσης του παρόντος άρθρου σε οποιοδήποτε μέσο, με απαραίτητη προϋπόθεση να αναγράφεται η παρούσα ιστοσελίδα και ο συγγραφέας ως πηγή. -